Stellingwerf Heemkunde

Heemkunde voor de basisscholen in Oost- en Weststellingwerf

Categorie: Groep 7

Veen en turf bij Appelscha

In ‘De hoolten klinte’ in Appelscha was maandagmiddag 16 november 2015 de start van het onderwijsproject ‘Veen en turf bij Appelscha’ voor de groepen 6, 7 en 8 van basisschool De Riemsloot. Na een korte introductie van verhalenvertelster Baukje Koolhaas werd door Jan de Vries uit Wolvega een korte film uit 1910 vertoond. Gedurende de film zijn authentieke beelden te zien van met name het steken van turf in een hoogveengebied. Daarna vertelde o.m. de heer Posthumus uit Appelscha over zijn ervaringen als turfgraver in de 50-er jaren van de vorige eeuw. Baukje Koolhaas vertelde aansluitend een verhaal over het leven van Jacob en Japke, die rond 1890 opgroeiden in een vervenersgezin.
De opvolgende twee weken gingen de leerlingen aan de slag met het thema, voor lesmateriaal verzorgd door o.a. de Stellingwarver Schrieversronte. Ook wordt een fietstocht gemaakt langs plekken in en om Appelscha die aan de tijd van de vervening herinneren. Voor informatie onderweg wordt gezorgd door leden van de Historische Vereniging van Appelscha.

Bekijk hier de lesbrief  “Het bruine goud – Et brune goold” over de geschiedenis van de veenwinning in Appelscha en omgeving.

Vier Stellingwerfse gedichten over de jaargetijden

Vier gedichten in het Stellingwarfs over de jaargetijden.
Voorjaar, zomer, herfst en winter; het zijn deze vier jaargetijden die een jaar in vier delen verdeeld. Het voorjaar is van 21 maart tot 21 juni en de zomer duurt van 21 juni tot 21 september. De herfst begint op 21 september en duurt
tot 21 december. Op 21 december begint de winter, de laatste winterdag is op 20 maart.
Veel mensen die gedichten schrijven, gebruiken als onderwerp vaak één van de jaargetijden. Je ziet zulke gedichten
in alle talen: in het Engels, het Frans, het Nederlands, het Fries en ook in het Stellingwarfs. Het Stellingwarfs is de
taal die van oudsher wordt gesproken in onze gemeenten Oost- en West-Stellingwerf. Het is een hele oude taal,
veel ouder dan het Nederlands. In het Stellingwarfs wordt niet alleen gesproken, maar ook gelezen en dus ook geschreven. En zo zijn er ook mensen die in het Stellingwarfs gedichten over de jaargetijden schrijven of geschreven
hebben.
In de download kun je vier gedichten in het Stellingwarfs lezen over het voorjaar, de zomer, de herfst en de winter. Ze zijn alle vier geschreven door de Stellingwarver schrijver Jouk (Martinus Bakker). Na het laatste gedicht vind je een rijtje met vragen over deze gedichten; kun jij die beantwoorden?

Vier gedichten jaargetijden

Stellingwarver gedichies over dieren

Stellingwarver gedichies over dieren

Stellingwarver gedichies over dieren-verwarking

01. Meensken kieken – over aepen en meensken
02. Vremde voege – over een voegel
03. Vliege – over een vliege
04. Spraokverwarring – over honnen
05. Moonster – over een voegel
06. Vlooien – over vlooien
07. Woef…! – over een hond
08. Piepmoes – over een moes
09. An de baos van Robbie – over een hond
10. Kiendergebed – over een hond
11. Wilde gaanzen – over gaanzen
12. Stiekelvarkentien – over een stiekelvarkentien

Les eigen leefomgeving

Je eigen dorp en het Stellingwerfs.
Jij en je klasgenoten wonen allemaal in een Stellingwerfs dorp. Dat dorp kan in de gemeente Ooststellingwerf liggen of in gemeente Weststellingwerf. Beide gemeenten liggen in de provincie Friesland. Tegenwoordig wordt onze provincie Fryslân genoemd, dat is de Friese naam. In de meeste dorpen en steden in Friesland praten de mensen vaak Fries. Maar in de meeste dorpen in de gemeenten Oost- en Weststellingwerf vaak niet. De mensen spreken hier van oorsprong Stellingwarfs. Dat komt omdat onze gemeenten vroeger bij Drenthe en Overijssel hoorden. In die provincies praten de mensen Drents of Overijssels. Met elkaar worden de talen in Oost-Nederland ook wel Nedersaksisch genoemd. Het Stellingwarfs is daarom ook een Nedersaksische taal. Net zoals bijvoorbeeld het Drents en Gronings.

Bi’j Pake uut-van-huus

Deur Klaas van der Weg. Veur groep 7 en 8, mit bi’jheurend verwarkingsmateriaol.
Verzorgd deur Sietske Bloemhoff (Stellingwarver Schrieversronte)

De Dubbelspreker

Veur groep 6, 7 en 8
Een verhael van Paul van Dijk,
in et Stellingwarfs vertaeld deur Sjoukje Oosterloo.
Et verhael ‘De dubbelspreker’ wodt veurlezen deur Klaas Dijkstra.

© 2018 Stellingwerf Heemkunde

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑