Stellingwerf Heemkunde

Heemkunde voor de basisscholen in Oost- en Weststellingwerf

Tomke video-verhaelties

Video-verhaelties veur de groepen 1, 2 en 3. Schreven deur Riemkje Pitstra. In et Stellingwarfs vertaeld deur Sjoukje Oosterloo en veurlezen deur Klaas Dijkstra.

Tomke is uitgegeven door http://afuk.frl/

http://tomke.nl/

Vogels in de Stellingwerven

Zopas heb je naar de prachtige PowerPoint van Ruurd Jelle van der Leij gekeken. Die PowerPoint gaat over heel veel vogels die in de Stellingwerven voorkomen. Wist je dat in de Stellingwerven de meeste soorten aan verschillende vogels voorkomen van ons hele land? Dat komt omdat ons gebied zoveel verschillende landschapsvormen en natuur
kent. Je vindt hier heidevelden, veengebieden, bossen, graslanden, moerassen, riviertjes,
en veel afwisseling daarvan. Naar aanleiding van de PowerPoint én een eventueel daaraan gekoppelde excursie hebben we een aantal vragen voor jullie. Je mag voor het opzoeken van de antwoorden op de vragen gebruik maken van Et Stellingwarver voegelboek. Elke school heeft daar een exemplaar van.
Alle foto’s in deze lesbrief zijn gemaakt door Ruurd Jelle van der Leij. Hij zorgde ook voor de PowerPoint én is de fotograaf van Et Stellingwarver voegelboek.

Vier Stellingwerfse gedichten over de jaargetijden

Vier gedichten in het Stellingwarfs over de jaargetijden.
Voorjaar, zomer, herfst en winter; het zijn deze vier jaargetijden die een jaar in vier delen verdeeld. Het voorjaar is van 21 maart tot 21 juni en de zomer duurt van 21 juni tot 21 september. De herfst begint op 21 september en duurt
tot 21 december. Op 21 december begint de winter, de laatste winterdag is op 20 maart.
Veel mensen die gedichten schrijven, gebruiken als onderwerp vaak één van de jaargetijden. Je ziet zulke gedichten
in alle talen: in het Engels, het Frans, het Nederlands, het Fries en ook in het Stellingwarfs. Het Stellingwarfs is de
taal die van oudsher wordt gesproken in onze gemeenten Oost- en West-Stellingwerf. Het is een hele oude taal,
veel ouder dan het Nederlands. In het Stellingwarfs wordt niet alleen gesproken, maar ook gelezen en dus ook geschreven. En zo zijn er ook mensen die in het Stellingwarfs gedichten over de jaargetijden schrijven of geschreven
hebben.
In de download kun je vier gedichten in het Stellingwarfs lezen over het voorjaar, de zomer, de herfst en de winter. Ze zijn alle vier geschreven door de Stellingwarver schrijver Jouk (Martinus Bakker). Na het laatste gedicht vind je een rijtje met vragen over deze gedichten; kun jij die beantwoorden?

Vier gedichten jaargetijden

Stellingwarver gedichies over dieren

Stellingwarver gedichies over dieren

Stellingwarver gedichies over dieren-verwarking

01. Meensken kieken – over aepen en meensken
02. Vremde voege – over een voegel
03. Vliege – over een vliege
04. Spraokverwarring – over honnen
05. Moonster – over een voegel
06. Vlooien – over vlooien
07. Woef…! – over een hond
08. Piepmoes – over een moes
09. An de baos van Robbie – over een hond
10. Kiendergebed – over een hond
11. Wilde gaanzen – over gaanzen
12. Stiekelvarkentien – over een stiekelvarkentien

Oude dorps volksrijmpjes

Appelscha

Er is een kort rijmpje bekend over Appelscha. De mensen uit Oosterwolde zeiden dit over de Appelschasters.
Appelsche boven? Appelsche onder! Wie dat zegt die kriegt een pak op de donder!

Boijl, Elsloo & Makkinga

Twee variaties:

  1. Makkinge is een grote stad. Tronde is een moddergat. Else is een lange streek, die de weg naor Buil anwees. Buil is een zodeveld en Noordwoolde is van ’t zelde geld.
  2. Makkinge is een elitestad. Tronde is een moddergat. Else is een lange streek. Buil is een hoge bult. In Riesberkaampe is nooit gien preek.

Fochteloo

Aachter op’e Fochtel is ’t knollegruun bevreuren, falderalderiere, falderalderare en alle boeren treuren.

Oosterwolde

Twee variaties:

  1. Kiender van Jan Berentien. Wat doe’j toch in de koolde. Trek gauw jow mooie klompies an en gao naor Oosterwoolde (= kinderen van Jan Berentien. Wat doe je toch in de kou. Trek gauw je mooie klompjes aan en ga naar Oosterwolde).
  2. Kienties, kienties van Jan Berends. Wa doej’m toch in de koolde. Trek de zwatte klompies an en gao mit mem naor Oosterwoolde (= kinderjes, kindertjes van Jan Berends. Wat doen juliie toch in de kou. Trek de zwarte klompjes aan en ga met moeder mee naar Oosterwolde).

Les eigen leefomgeving

Je eigen dorp en het Stellingwerfs.
Jij en je klasgenoten wonen allemaal in een Stellingwerfs dorp. Dat dorp kan in de gemeente Ooststellingwerf liggen of in gemeente Weststellingwerf. Beide gemeenten liggen in de provincie Friesland. Tegenwoordig wordt onze provincie Fryslân genoemd, dat is de Friese naam. In de meeste dorpen en steden in Friesland praten de mensen vaak Fries. Maar in de meeste dorpen in de gemeenten Oost- en Weststellingwerf vaak niet. De mensen spreken hier van oorsprong Stellingwarfs. Dat komt omdat onze gemeenten vroeger bij Drenthe en Overijssel hoorden. In die provincies praten de mensen Drents of Overijssels. Met elkaar worden de talen in Oost-Nederland ook wel Nedersaksisch genoemd. Het Stellingwarfs is daarom ook een Nedersaksische taal. Net zoals bijvoorbeeld het Drents en Gronings.

“Vroeger Dichtbij” – Woorden worden beelden

“Vroeger Dichtbij” is een cultureel erfgoedproject waarbij leerlingen van de bovenbouw van basisschool De Trede van Haule samen met ouderen een film en tentoonstelling hebben gemaakt over hun dorp. Onder begeleiding van Stichting TOF Media, film en educatie uit Groningen zijn verhalen uit de eigen omgeving door de leerlingen letterlijk in beeld gebracht. De kinderen hebben eerst bijzondere plekken waarbij ze een vraag hebben, gefotografeerd. Vervolgens is het antwoord op die vraag gezocht bij ouderen uit het dorp, Klaas van Weperen en Foppe Stelma. Zij zijn in de klas geweest om te vertellen over vroeger.

Na een bezoek aan de Stellingwarver Schrieversronte in Oldeberkoop, een filmdag en een animatieworkshop, zijn verschillende verhalen van de senioren door de kinderen vastgelegd.

TOF Media heeft de eindmontage verzorgd.

Op deze manier zijn de kinderen via een originele methode meer te weten gekomen over de geschiedenis van hun eigen omgeving. De documentaire en expositie werd op 22 juni gepresenteerd in het bijzijn van de inwoners en medewerkers. De openingshandeling werd verricht door burgemeester Oosterman van Ooststellingwerf.

http://www.vroegerdichtbij.nl/

Netuurexkursies

Netuurexkursie in Buil en Hooltpae

Ok dit jaor orgeniseert de Stellingwarver Schrieversronte weer netuurexkursies t.b.v. et vak Hiemkunde in et basisonderwies. Kotleden gong Freddie de Vries mit kiender van Hooltpae et veld in, mar ok leerlingen van basisschoele De Oostenbrink van Buil gongen op exkursie. Daorveur gongen ze op ’e fiets de kaante van Doldersun uut en kuierden daor in de bossen o.l.v. exkursieleider Andries van der Veen van Wolvege.
Van der Veen is riegelmaotig as exkursieleider de netuur in, zo verzorgt hi’j ok exkursies veur Staotsbosbeheer. Exkursies mit kiender vint Van der Veen arg mooi om te doen. ‘Kiender hebben veul belangstelling veur de netuur en staon daor nog hielemaole eupen veur. Mit et verzorgen van disse exkursies hoop ik de kiender nog meer liefde, mar ok respekt, bi’j te brengen veur de prachtige netuur om oons henne. We wonen in een schitterend gebied, en in elk dörp is wel wat moois en biezunders zien te laoten en om over te vertellen,’ neffens Van der Veen.

Netuurexkursie in Ni’jhooltpae

Kotleden weren de ooldste kiender van basisschoele ’t Holtpad van Ni’jhooltpae op schoelereisien naor Appelsche. Tiedens die mooie daegen wodde d’r ok een Stellingwarver netuurexkursie holen in et kader van et vak Hiemkunde in et basisonderwies. Appelsche is vanzels een plak bi’j uutstek veur zoks! En mit enthousiaste exkursieleiders as Harm Smid en Andries van der Veen (beide van Wolvege) kan et niet aanders as et wodt een prachtig gebeuren! Ommedaenken was d’r veur de omgeving, veur wat aj’ in et Appelschester gebied allemaole zien kunnen, en vanzels veural veur wat d’r tiedens de exkursie op je pad komt. De kiender van Ni’jhooltpae hebben geweldig geneuten van alle verhaelen die verteld wodden, mar ok de beide exkursieleiders kieken mit veul plezier weeromme op disse mooi exkursie.

Netuurexkursie in Else

Woensdagmorgen 15 juni trok netuurexkursieleider Andries van der Veen van Wolvege d’r op uut mit een groep kiender van de schoele van Else. Dat gebeurde opni’j in et kader van et projekt Netuurexkursies t.b.v. et vak Hiemkunde in et basisonderwies. De orgenisaosie daorvan is in hanen van een speciaole warkgroep van de Stellingwarver Schrieversronte, waor Van der Veen ok diel van uutmaekt. (foto’s Netuurexkursie in Else van Lenus v.d. Broek)

Het feest van de eerste grietman

De eerste Grietman bezoekt de scholen!

De Vrijstaat-stuurgroep en de Stellingwarver Schrieversronte heeft samengewerkt aan een schoolprogramma naar aanleiding van het feest ter viering van het 500-jarig bestaan van de gemeente Ooststellingwerf. Het vertelmuziektheater, dat hiervoor speciaal is samengesteld door de Histotolk en het duo Marianta (met middeleeuwse muziek) wordt aangeboden aan de hoogste klassen van de basisscholen. Het nieuw ontwikkelde programma ’Het feest van de Grietman’ is bedoeld om de kinderen te informeren over de woelige tijd rond 1517. Door drie mensen van 500 jaar geleden, onder andere de laatste Stelling van de Stellingwerf, weer tot leven te wekken wordt een levendig beeld geschetst van het leven en de muziek van 500 jaar geleden. En dan wordt de eerste Grietman benoemd…

De Riemsloot: eerste activiteit in kader 500 jaar Ooststellingwerf

Op basisschool De Riemsloot in Appelscha was op 2 mei de eerste voorstelling van het vertel-muziektheaterspel ’Het feest van de eerste grietman’. Tijdens deze voorstelling wordt de leerlingen d.m.v. een vertelling en muziek een levendig beeld geschetst over de woelige tijd tussen 1500 en 1517. Dat gebeurt door drie mensen van 500 jaar geleden, o.a. de laatste stelling van Stellingwerf, weer tot leven te wekken. De leerlingen van groep acht van De Riemsloot genoten met volle teugen en werden ook actief bij de voorstelling betrokken. Al met al werd het een groot feest voor de kinderen én voor de grietman en zijn gevolg. Het programma werd samengesteld door Histotolk Frank Spijkers en het muzikale duo Marianta met middeleeuwse muziek. ‘Het feest van de eerste grietman’ is een samenwerkingsverband tussen Vrijstaat De Stellingen en de Stellingwarver Schrieversronte. De komende tijd zal het gezelschap nog een achttal andere scholen bezoeken. Bovendien kunnen scholen die zich nog niet aangemeld hebben voor dit programma dat alsnog doen. Die scholen kunnen contact opnemen met de Stellingwarver Schrieversronte: 0516-451108, info@stellingwarfs.nl. Dit projekt werd mogelijk gemaakt door subsidie van de gemeente Ooststellingwerf.

Slangen en amfibieën.

Een natuurfilm van Andries van der Veen.
De film duurt ongeveer 22 minuten. Later zal er nog verwerkingsmateriaal bij deze film volgen.

Bekijk de film hier.

« Oudere berichten

© 2018 Stellingwerf Heemkunde

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑